عبارت بود از : كوى رندان - كوى وزير بن ايوب يا كوى كاخ مقر امراى بخارا - كوى علاء سغدى . « 1 » ( درباره بناى حصار ربض بخارا چند صفحه بعد به مبحث شهرسازى رجوع فرمائيد ) شهر زرنج : شهرهاى خراسان و سرزمين‌هاى متصل شرقى و شمالى آن در اوايل فتوح اسلامى در نهايت وسعت و بزرگى بودند ، بازارها و مساجد و حمام‌ها و مدارس و كاخها و بستانها و كارگاهها داشتند ، پايتخت معروف سيستان زرنگ ( زرنج معرب ) بقول مورخ : « شارستان بزرگ حصين دارد ، كه خود چند شهرى باشد ، از ديگر شهرها ، و انگاه آن را مدينة العذراء گويند كه هرگز هيچكسى نتوانست آن را ستدن الا تا بدادند . . . و شهريست بذات خود قايم كه به هيچ شهرى محتاج نيست . و اگر كاروان گسسته گردد همه‌چيزى از نعمت‌هاء الوان و جامه‌هاء بزرگوار و آنچه ملوك را و اهل مروت را بايد همه اندر ان شهر يافته شود . . . . و از شهرهاء دور ، بار بكشتى بيارند تا اندر قصبه . . . و عرصهء شهر و سواد آن فراخست . . . » « 2 » زرنگ قصبهء سيستان شهرى با حصار و پيرامن او خندق بود ، و شهر آن پنج دراز آهن و ربض هم باره و سيزده در داشت « 3 » ، آن را شهر رتبيل مىگفتند ، و محيط اين شهر چهار فرسخ بود « 4 » ، و بقول ابن حوقل و ابو الفدا و غيره شهر قديم « رام شهرستان » بوده و بقاياى آن بر سه فرسخى دست راست راه كرمان پديدار بود . چون جوى سيستان ناگاه بريده شد ، و آب از انجا ماند ، مردم به زرنگ انتقال كردند ، و اين شهر در حدود سال 20 ه 640 م بدست مسلمانان مفتوح شد ، و شارستان آن پنج دروازه داشت : 1 / در كهنه يا در پارس . 2 / در نو كه هر دو بغرب بوده و از ان به پارس ميرفتند .

--> ( 1 ) - تاريخ بخارا 521 ببعد ( 2 ) - تاريخ سيستان 12 ( 3 ) - حدود العالم 63 ( 4 ) - البلدان يعقوبى 45